Fala borderline

Fala borderline

Category : Uncategorized

Wzrost zainteresowania psychologią popularną spowodował, że niektóre złożone terminy, używane do niedawna przez specjalistów psychiatrii i psychologii w odniesieniu do grupy pacjentów/klientów prezentujących zachowania precyzyjnie określone w klasyfikacjach,  dziś, są częstokroć etykietami, którymi posługujemy się potocznie.

Do takich kategorii należy na przykład określenie: borderline, które weszło do codziennego języka. Wysyp artykułów i komentarzy na wszelkich forach i portalach, również tych mniej rzetelnych, dających wskazówki w jaki sposób zdiagnozować, unikać lub pomagać osobom dotkniętym tym zaburzeniem zadziałały na zasadzie heurystyki dostępności: Zdawać by się mogło, że mamy do czynienia z epidemią tego zaburzenia, a w każdym razie jest ono powszechne. Dodać należy, że pewna spektakularność borderline powoduje, że jego diagnoza, zwłaszcza w środowiskach artystycznych stała się modna. Stan permanentnego emocjonalnego pogotowia, balansowanie na krawędzi, nadwrażliwość, zamiłowanie do ekstremalnych przeżyć sprawiają, że problematyka zaburzeń z progranicza jest tematem chętnie eksploatowanym i wdzięcznym. Filmowym odzwierciedleniem osoby cierpiącej na to zaburzenie jest na przykład bohaterka o imieniu Alex, z „Fatalnego zauroczenia”, fenomenalnie zagrana przez Glenn Close lub Lisa Rowe (Angelina Jolie) z „Przerwanej lekcji muzyki”. Z drugiej strony pojawia się wiele sprzecznych informacji i niejasności, co przyczynia się do tworzenia mitów i nieporozumień oraz umacniania stereotypów i uprzedzeń w kontekście zaburzeń psychicznych generalnie.

Tymczasem w populacji ogólnej częstość występowania zaburzenia osobowości borderline szacuje się na około 1-2%, z czego 80% stanowią kobiety. U pacjentów zdiagnozowanych pod tym kątem większość posiada podwójne, bądź potrójne rozpoznanie; tzn. stwierdza się współwystępowanie jeszcze co najmniej jednego zaburzenia osobowości (np. osobowości unikającej, antyspołecznej (częściej mężczyźni) lub paranoidalnej), dużej depresji  lub innej choroby afektywnej, nadużywanie substancji psychoaktywnych, zaburzeń lękowych oraz/lub zaburzeń odżywiania (częściej kobiety). Zgodnie ze standardami, żeby zdiagnozować borderline, osoba powinna spełniać ogólne kryteria zaburzeń osobowości (tzn. charakteryzować się uporczywymi i niezmiennymi wzorcami zachowania, przeżywania i myślenia, które są nieadaptacyjne, odbiegają od wzorców kulturowych i prowadzą do subiektywnego cierpienia), a ponadto prezentować co najmniej 5 z poniższych objawów:

– doświadczać intensywnej, nieadekwatnej złości i strachu związanego z obawą urojonego lub rzeczywistego opuszczenia jej przez kogoś ważnego dla niej oraz podejmować nacechowane nadmiernymi emocjami wysiłki celem jego uniknięcia;

– posiadać wzorzec niestabilnych relacji interpersonalnych, prezentować oczekiwanie bezwarunkowej akceptacji i oddania ze strony ważnych dla siebie osób; oscylować pomiędzy idealizacją (gdy oczekiwania te są spełnione), a dewaluacją (w konsekwencji braku spełnienia oczekiwań);

– posiadać zaburzoną, nieukształtowaną tożsamość, co przejawia się niestabilnym obrazem siebie, zmiennymi preferencjami seksualnymi, koncepcjami życia, systemu wartości, poglądów politycznych, itp.;

– charakteryzować się obecnością impulsywności w co najmniej dwóch obszarach, takich jak: nadużywanie substancji psychoaktywnych, hazard, lekkomyślna aktywność seksualna, wydawanie pieniędzy, niebezpieczna jazda samochodem, objadanie się;

– podejmować zachowania samouszkadzające lub ponawiać groźby lub czyny samobójcze. Działania te mogą mieć charakter manifestacyjny, spełniają wówczas rolę antycypujacą domniemane odrzucenie, być podyktowane chęcią ukarania się lub być odpowiedzią na stany przeżywania ekstremalnej złości;

– przejawiać stany silnej depresji lub lęku;

– doświadczać stale obecnego poczucia pustki;

– przeżywać stale powtarzające się niepowodzenia w kontrolowaniu wybuchów gniewu;

– przejawiać krótkotrwałe epizody psychotyczne (urojenia i/lub halucynacje).

Co optymistyczne, pomimo trudności metodologicznych związanych z badaniem długofalowego przebiegu zaburzenia osobowości borderline, istnieją przesłanki wskazujące, że w drugiej dekadzie po diagnozie większość pacjentów/klientów nie spełnia kryteriów zaburzenia. Badacze doszli ponadto do wniosku, że symptomy osobowości z pogranicza można podzielić na dwie kategorie: te, które zanikają we wczesnych stadiach choroby, oraz takie, które mogą trwać przez całe życie i są oporne na zmiany. Do pierwszej kategorii zaliczyli myśli i przeżycia psychotyczne, próby samobójcze o charakterze manipulacyjnym oraz samookaleczanie. Druga grupa to uczucie pustki i złości, niska tolerancja samotności i nieadekwatna obawa przed opuszczeniem.

 

autor: mgr Małgorzata Babel de Fronsberg


Leave a Reply